Color gamut là gì? Hiểu đúng dải màu màn hình điện thoại

Nếu từng đi mua điện thoại hoặc xem các bài đánh giá công nghệ, chắc chắn anh em đã nghe qua những thông số như 100% sRGB hay 95% DCI-P3. Những cái đó gọi chung là Color gamut. Vậy chính xác Color gamut là gì và nó ảnh hưởng thế nào đến đôi mắt của chúng ta?

Nói một cách ngắn gọn và dễ hiểu nhất: Color gamut chính là dải màu, đại diện cho toàn bộ số lượng màu sắc mà một cái màn hình có thể hiển thị được. Trong bài viết này, Trung sẽ cùng anh em bóc tách toàn bộ về dải màu màn hình, đặc biệt là trên các dòng điện thoại thông minh để anh em biết cách chọn máy chuẩn, tránh bị lừa mắt bởi những màn hình ảo màu.

1. Color gamut là gì? Giải thích dễ hiểu gắn liền với màn hình

Để anh em dễ hình dung, hãy tưởng tượng thế giới màu sắc tự nhiên ngoài đời thực giống như một hộp bút màu khổng lồ với hàng triệu sắc độ khác nhau. Không có một loại màn hình nào trên thế giới hiện nay hiển thị được toàn bộ hộp bút màu đó cả. Mỗi màn hình điện thoại, laptop hay máy tính bảng chỉ có thể chọn ra một số lượng màu nhất định để hiển thị lên cho chúng ta xem. Số lượng màu chọn ra đó chính là Color gamut (hay còn gọi là dải màu/gam màu).

Để hiểu sâu hơn, chúng ta cần phân biệt 3 khái niệm rất dễ nhầm lẫn sau đây:

• Color space (Không gian màu): Anh em cứ coi đây là một tấm bản đồ quy hoạch màu sắc cố định do các tổ chức quốc tế vẽ nên, ví dụ như chuẩn sRGB, DCI-P3 hay Adobe RGB. Trên biểu đồ tam giác màu CIE 1931 kinh điển, mỗi không gian màu sẽ chiếm giữ một vùng diện tích xác định.
• Color gamut (Dải màu hiển thị): Đây mới chính là phần diện tích phần cứng thực tế mà tấm nền điện thoại hoặc laptop của bạn gánh bao phủ được trên tấm bản đồ nói trên. Ví dụ, thông số ghi 95% DCI-P3 nghĩa là màn hình của bạn đã làm chủ được 95% diện tích vùng màu của chuẩn rạp phim đó hằng ngày.
• Color profile (Cấu hình màu): Đóng vai trò như một thông dịch viên giúp phần mềm và phần cứng hiểu nhau để xuất ra đúng màu sắc.

Khi xem thông số, anh em thường thấy các biểu đồ hình tam giác nằm trong một hình giống móng ngựa, đó chính là biểu đồ CIE 1931. Hình móng ngựa là toàn bộ màu sắc mắt người nhìn thấy, còn hình tam giác chính là Color gamut của màn hình. Tam giác càng lớn, màn hình hiển thị được càng nhiều màu.

2. Color gamut ảnh hưởng thế nào đến mắt và trải nghiệm?

Nhiều anh em thắc mắc Color gamut có quan trọng không? Trung xin thưa là nó quyết định 80% trải nghiệm sướng hay khổ của đôi mắt.

Khi anh em sở hữu một màn hình có Color gamut chuẩn và rộng, các thước phim HDR, các tựa game đồ họa cao sẽ hiện lên vô cùng sống động, rực rỡ và có chiều sâu. Ngược lại, nếu dải màu của màn hình quá hẹp, hình ảnh nhìn vào sẽ bị xỉn màu, nhợt nhạt giống như một bức tranh bị thiếu màu vậy.

Tuy nhiên, dải màu ảnh hưởng đến mắt tốt hay xấu lại nằm ở khâu quản lý màu của máy. Nếu dải màu rộng nhưng không được tối ưu, màu sắc sẽ bị đẩy lên quá đà, gây ra hiện tượng gai mắt, nhức mỏi mắt khi anh em nhìn lâu.

3. Các chuẩn dải màu phổ biến trên điện thoại

Để anh em đi chọn máy cũ không bị mập mờ thông tin, Trung lập ngay bảng đối chiếu các gam màu hiển thị thực tế dưới đây:

Trung có một lưu ý quan trọng cho anh em: Phần lớn chúng ta hiện nay vẫn sống và lướt mạng xã hội trong không gian màu sRGB. Cho nên dù màn hình điện thoại của anh em có dải màu rộng tới đâu, khi up ảnh hay video lên Facebook, Instagram thì hệ thống cũng tự động nén về sRGB để đảm bảo tất cả mọi máy đều xem được.

4. Dải màu trên màn hình smartphone: OLED, AMOLED, LTPO

Màn hình smartphone có những đặc thù rất khác so với màn hình máy tính hay TV. Sự khác biệt lớn nhất nằm ở công nghệ tấm nền:

• Màn hình LCD: Sử dụng đèn nền phía sau nên khả năng bóp tách màu sắc hạn chế hơn, dải màu thường chỉ dừng lại ở mức sRGB.
• Màn hình OLED / AMOLED: Các điểm ảnh tự phát sáng độc lập, độ tương phản cực cao và hứa hẹn dải màu rất rộng, dễ dàng đạt hoặc vượt chuẩn DCI-P3, cho ra sắc đen sâu tuyệt đối.

Nếu anh em vào phần cài đặt hiển thị trên điện thoại, sẽ thấy các chế độ như Sinh động (Vivid/Adaptive) và Tự nhiên (Natural/Basic). Thực chất đây là việc điện thoại chuyển đổi qua lại giữa các cấu hình màu khác nhau. Chế độ Vivid sẽ mở rộng hết dải màu phần cứng nhằm cho hình ảnh rực rỡ, còn chế độ Natural sẽ giới hạn lại ở chuẩn sRGB để màu sắc trung thực nhất.

Còn về công nghệ LTPO hay tần số quét cao 120Hz, Trung khẳng định chúng không hề làm rộng dải màu gamut. Tuy nhiên, sự kết hợp giữa chuyển động mượt mà của 120Hz và màu sắc rực rỡ của OLED tạo ra hiệu ứng thị giác rất mạnh, khiến người dùng dễ nhầm tưởng là màn hình chuẩn màu hơn.

5. Color gamut và trải nghiệm: Khi nào rộng là tốt, khi nào thành ảo màu?

Không phải cứ dải màu càng rộng là càng ngon đâu anh em, nó phụ thuộc hoàn toàn vào nhu cầu sử dụng:

• Với người dùng phổ thông: Dải màu rộng kết hợp độ bão hòa cao giúp trải nghiệm xem phim, chơi game cực kỳ đã mắt. Nhưng nhược điểm là màu sắc dễ bị rực quá đà, làm da người trông đỏ hơn, thảm cỏ xanh một cách thiếu tự nhiên.
• Với người làm nội dung: Nếu anh em chỉnh ảnh, dựng video trên một màn hình quá rực, mắt anh em sẽ bị lừa dẫn đến việc kéo màu hơi non tay. Kết quả là khi người khác xem tác phẩm đó trên một màn hình trung tính, hình ảnh trông sẽ rất nhạt nhẽo và thiếu sức sống.

Để đánh giá một màn hình có chuẩn hay không, chỉ nhìn vào con số 100% DCI-P3 là chưa đủ. Chúng ta cần kết hợp thêm các yếu tố: Độ sâu màu (8-bit vs 10-bit), độ chính xác màu Delta E (càng nhỏ càng tốt, Delta E < 2 là mắt thường không phân biệt được độ lệch), và khâu cân chỉnh màu sắc (calibration) của từng hãng.

Nếu chẳng may điện thoại bị vỡ, sọc hoặc chảy mực, anh em nên tìm đến các trung tâm uy tín như FU Mobile để được hỗ trợ sửa màn hình điện thoại bằng linh kiện zin chuẩn, giúp giữ lại được dải màu chính xác của máy gốc.

6. Cách đọc và dịch thông số Color gamut khi mua máy

Khi đọc thông số kỹ thuật của điện thoại hay màn hình rời, anh em sẽ bắt gặp các cách ghi sau:

• 100% sRGB, 95% DCI-P3: Đây là diện tích bao phủ thực tế của màn hình trên không gian màu tiêu chuẩn. Con số này càng gần 100% chứng tỏ khả năng hiển thị của máy càng trọn vẹn trong không gian đó.
• Cảnh báo về thông số 72% NTSC: Nhiều hãng ghi màn hình đạt 72% NTSC để người dùng tự suy ra là bằng 100% sRGB. Thực tế, diện tích vùng màu của chúng có thể tương đương nhưng không hề trùng khớp nhau, dẫn đến việc lệch màu rất nặng ở các sắc độ xanh và đỏ.

Ví dụ thực tế để anh em dễ chọn máy:

• Thiết bị A (Dành cho Creator): Có thông số đạt 100% DCI-P3, độ sâu màu 10-bit, Delta E < 2. Đây là cấu hình màn hình hoàn hảo để làm nội dung số, edit video chuyên nghiệp không lo lệch màu.
• Thiết bị B (Dành cho người dùng phổ thông): Đạt 96% sRGB, độ sâu màu 8-bit. Mức này hoàn toàn đủ cho nhu cầu xem phim, lướt web, học tập văn phòng cơ bản.

Gợi ý lựa chọn theo nhu cầu:

• Nhu cầu cơ bản, văn phòng: Màn hình đạt dưới hoặc xấp xỉ 100% sRGB là đã hoàn toàn đủ dùng cho việc lướt web, đọc báo, xem YouTube giải trí nhẹ nhàng.
• Nhu cầu xem phim, chơi game cao cấp: Bạn nên ưu tiên các thiết bị đạt từ 100% sRGB và đạt khoảng 90% đến 95% DCI-P3 trở lên để thưởng thức trọn vẹn các thước phim HDR đỉnh cao.

7. Color gamut trong công việc của người làm nội dung số

Nếu anh em là một creator chuyên quay chụp và dựng sản phẩm ngay trên điện thoại, hãy lưu ý hai quy tắc nằm lòng sau của Trung:

• Chuyển màn hình về chế độ trung tính: Hãy vào cài đặt hiển thị, tắt chế độ Vivid và bật chế độ Natural hoặc sRGB để mắt không bị lừa khi chấm màu.
• Ưu tiên xuất file chuẩn sRGB: Khi export video hoặc hình ảnh để đăng lên mạng xã hội, hãy luôn chọn profile màu sRGB để đảm bảo sản phẩm hiển thị đồng đều nhất trên đại đa số thiết bị của người xem.
• Đồng bộ thiết bị: Nếu vừa làm việc trên điện thoại vừa làm trên laptop, hãy cài đặt cả hai màn hình về cùng một không gian màu để giảm thiểu tối đa sự chênh lệch màu sắc khi chuyển đổi qua lại.

Nếu điện thoại của bạn đang gặp trục trặc về hiển thị, hãy mang máy đến FU Mobile để trải nghiệm dịch vụ sửa điện thoại minh bạch, chất lượng nhé!

Hy vọng những chia sẻ chi tiết trên đây của Trung đã giúp bạn hiểu rõ bản chất Color gamut là gì để từ đó đưa ra lựa chọn nâng cấp hay sửa chữa màn hình điện thoại một cách thông thái nhất.